Yedek Kablo

SSD/HDD Depolama Alanını Boşaltma

Depolama doluluğu, bir bilgisayarın yavaşlamasına yol açan en sinsi nedenlerden biridir. Özellikle SSD'lerde durum yalnızca "yer kalmadı" uyarısıyla sınırlı kalmaz: NAND hücreleri boş blok bulamadığında yazma işlemleri önce okunup silinip yeniden yazılmak zorunda kalır ve sıralı yazma hızı ciddi biçimde düşer. Genel kabul, bir SSD'de %10-20 arası boş alan bırakmaktır. HDD'lerde ise dolu disk parçalanmayı (fragmentation) artırır, okuma kafası daha fazla hareket eder ve erişim gecikmesi büyür. Aşağıdaki yöntemler, veri kaybetmeden kalıcı alan kazandırmak üzere risk sırasına göre dizilmiştir.

Önce Ölçün: Alanı Ne Yiyor?

Rastgele dosya silmek zaman kaybıdır. Tipik bir kişisel bilgisayarda alanın nasıl dağıldığını gösteren kaba bir tablo, nereye odaklanacağınızı netleştirir:

KategoriTipik boyut aralığıGeri kazanım riski
Windows.old / eski sistem yedeği15-40 GBDüşük (geri dönüş hakkını kaybedersiniz)
Hazırda bekletme dosyası (hiberfil.sys)RAM'in %40-75'iOrta
Tarayıcı ve uygulama önbelleği2-15 GBÇok düşük
Oyun kütüphaneleri50-500 GBDüşük (yeniden indirilebilir)
Geri Dönüşüm Kutusu ve İndirilenler1-50 GBKullanıcıya bağlı
Sistem geri yükleme noktaları5-30 GBOrta

Adım Adım Disk Alanı Temizleme

  1. Görsel disk analizi yapın. WizTree (NTFS ana dosya tablosunu okuduğu için saniyeler sürer) veya WinDirStat gibi araçlar klasörleri boyutuna göre haritalar. macOS'ta "Depolama Ayarları", Linux'ta baobab aynı işi görür. İlk taramada genellikle beklenmedik bir klasörün onlarca GB tuttuğunu görürsünüz: eski proje yedekleri, indirilmiş kurulum dosyaları, video düzenleme ön izleme dosyaları.
  2. Yerleşik temizleyiciyi çalıştırın. Windows'ta "Disk Temizleme" aracını açıp Sistem dosyalarını temizle düğmesine basın. Bu düğmeye basmadan güncelleme kalıntıları ve Windows.old listelenmez. Ayrıca Ayarlar > Sistem > Depolama altındaki Depolama Duyarlılığı, geçici dosyaları ve 30 günden eski Geri Dönüşüm Kutusu içeriğini otomatik siler.
  3. Geçici klasörleri elle kontrol edin. Çalıştır kutusuna %temp% yazıp açılan klasörün içeriğini seçip silin; kullanımda olan birkaç dosya atlanacaktır, sorun değil. Tarayıcı önbelleği ayrı bir kalemdir ve tek başına birkaç GB olabilir; ancak önbelleği tamamen kapatmak sayfa açılışlarını yavaşlatır.
  4. Kullanılmayan yazılımları kaldırın. Programlar listesini "boyut" değil "son kullanım tarihi" mantığıyla gözden geçirin. Üretici tarafından önyüklenmiş deneme sürümleri, iki farklı sürümü kurulu kalmış çalışma zamanı kütüphaneleri ve bir kez kullanılmış kurulum sihirbazları en sık rastlanan kalıntılardır. Kaldırdıktan sonra C:\Program Files ve %appdata% altında geriye kalan boş klasörleri de silin.
  5. Büyük ama gizli sistem dosyalarını yönetin. Hazırda bekletmeyi kullanmıyorsanız yönetici komut isteminde powercfg /h off komutu RAM'inizin boyutuna yakın bir alanı serbest bırakır. Sayfa dosyasını (pagefile.sys) tamamen kapatmak yerine sabit boyuta çekmek daha güvenlidir. Sistem koruması için ayrılan alanı %10'dan %3-5'e düşürmek de birkaç GB kazandırır.
  6. Yinelenen ve devasa dosyaları ayıklayın. Aynı fotoğraf arşivinin üç kopyası, indirilip kurulmuş ISO dosyaları, sıkıştırılmış arşivlerin hem kendisi hem açılmış hali... 1 GB üzeri dosyaları boyuta göre sıralayıp tek tek karar vermek, yüzlerce küçük dosyayla uğraşmaktan çok daha verimlidir.
  7. Bulut ve harici depolamaya taşıyın. Yılda birkaç kez açtığınız arşivler için SSD kullanmak pahalı bir tercihtir. OneDrive/Drive gibi servislerin "isteğe bağlı dosyalar" özelliği, dosyayı bulutta tutup yer tutucusunu diskte bırakır.
  8. Sonucu doğrulayın. Temizlik sonrası yeniden başlatın ve boş alanı yeniden ölçün. SSD'de TRIM'in etkin olduğunu fsutil behavior query DisableDeleteNotify komutuyla kontrol edin; dönen değer 0 olmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar